Category is: Czym jest drag?

Category is: Czym jest drag?
Grafika: Halina Nowocień

Drag to coś znacznie więcej niż telewizyjne show z USA. Jego historia sięga setek lat i zawiera polskie akcenty. Eugeniusz Bodo w filmie Piętro wyżej z 1937 roku wcielił się w Mae West; jest to pierwsze dzieło w historii kina, w którym pojawiła się drag queen.

Drag to sztuka performatywna skupiająca się przede wszystkim na ekspresji płci. Trudno jednoznacznie wskazać jego korzenie, ponieważ crossdressing, na którym się opiera, miał miejsce od początku naszej kultury. Niewątpliwie jednak wywodzi się z teatru –tak w antycznym, jak i w elżbietańskim –wszystkie role były odgrywane przez mężczyzn. Tak samo dzieje się od setek lat w teatrze japońskim.

Zarówno w kabuki (jedna z głównych odmian tradycyjnego teatru japońskiego), jak i w Takarazuka Revue (japoński teatr rewiowy) to płeć piękna wciela się w każdą z postaci.

Pochodzenie samej nazwy również nie jest do końca jasne. Uważa się, że może pochodzić od akronimu dressed resembling a girl. Wyraz drag w dziewiętnastowiecznym, teatralnym slangu brytyjskim odnosił się do ciągnących się po ziemi sukniach. Przyjmuje się, że drag queen to kreacja prezentująca cechy kobiece, a drag king –męskie.

Nie ma znaczenia jakiej płci jest osoba stojąca za personą, którą realizuje. Najczęściej są to jednak mężczyźni, odgrywający postaci żeńskie. Istnieją także terminy bio queen, faux queen czy AFAB drag queen, którymi określa się tych artystów, którzy decydują się przedstawiać płeć przypisaną im przy urodzeniu. Część z tych określeń, szczególnie faux queen, jest obraźliwa; w środowisku te jednostki często spotykają się z zarzutami, że wcielając się w swoją płeć assigned at birth nie muszą starać się tak, jak osoby ucieleśniające inną. Umniejsza się tym samym ich artystyczne znaczenie. Jest to przykre zjawisko i z punktu widzenia tej sztuki niezbyt sensowne, biorąc pod uwagę, że teatralna kreacja, jaką jest drag, opiera się na ekspresji płci do granic przerysowania i talencie do jej scenicznego prezentowania.

Sam RuPaul niejednokrotnie podkreślał, że ubiera się jak drag queen, a nie jak kobieta, bo niewiele widział w życiu dam noszących dwudziestocentymetrowe szpilki i fryzury na wysokość pół metra. Jest też jedną z wielu queens proszących o nienazywanie ich female impersonator.  Mimo to sam przez wiele lat nie pozwalał cis kobietom wziąć udziału w RPDR, twierdząc, że drag traci swoją ironię i sense of danger.  Z drugiej strony, biorąc pod uwagę, że drag jako odrębny element sztuki, jaki znamy dziś, jest dziedzictwem osób transpłciowych, nietrudno zrozumieć dlaczego bio persony są mniej doceniane.

Pod koniec XIX wieku crossdressing wyszedł poza deski teatrów i stał się zjawiskiem spotykanym na wielu queerowych wydarzeniach w miastach, na całym świecie. Pierwszą osobą, która względem samej siebie użyła określenia queen of drag, był William Dorsey Swann, prowadzący drag bale w Waszyngtonie, w latach 80. i 90. XIX wieku. Tego typu imprezy odbywały się okazjonalnie przez sto lat, aż do uformowania się na przełomie lat 60. i 70. XX wieku w Nowym Jorku kultury drag, w formie w jakiej znamy ją dziś.

Wielkie znaczenie dla zdefiniowania dragu miała nowojorska scena ballroomowa, a dla popularyzowania – szeroko pojęta działalność RuPaula. Ta przełamująca wszelkie schematy sztuka, dzisiaj coraz silniej wdziera się do mainstreamu, a rzesze jej fanów rekrutują się również z osób heteroseksualnych. Drag jest przy tym niezwykle dynamiczny i wciąż ewoluuje, na nowo definiując pojęcie ekspresji płci. Należy przy tym zauważyć, że razem z nim rozwija się szeroko rozumiane gender studies, zwiększając z dnia na dzień społeczną świadomość dotyczącą niebinarności płciowej.




Tekst: Marta Drzewiecka