Category is: Category is

Category is: Category is
Grafika: Halina Nowocień

Co łączy drag bale, voguing i RuPaul’s Drag Race? Poza oczywistą odpowiedzią, że są nierozłączną częścią ballroom culture – kategorie.

O historii samych balów można by napisać oddzielny artykuł, a nawet książkę, ale opisując je najkrócej jak się da, są to cyklicznie odbywające się, undergroundowe imprezy, podczas których uczestnicy chodzą (rywalizują), starając się zdobyć nagrody i zyskać uznanie społeczności. Powstały około 1970 roku w Nowym Jorku, w środowisku queerowych osób czarnoskórych i Latynosów, mierzących się na co dzień z dyskryminacją ze względu na kolor skóry, orientację i płeć. Bale to bezpieczna przestrzeń, gdzie bezkompromisowo można być sobą i wyrażać to poprzez sztukę.

Konkurencje na balach są złożone i dzielą się na wiele kategorii. Nie sposób wymienić ich wszystkich. Najpopularniejsze z nich opierają się na Runway (naśladowanie supermodelek na wybiegu, prezentowanie strojów i pewności siebie), Realness (jak najwierniejsze oddanie konceptu, szczególnie często naśladowania czy parodiowania białych, cisheteroseksualnych Amerykanów w uprzywilejowanej pozycji) i Vogue (prezentowanie elementów voguingu). Kategorie te przenikają się, tworząc bardziej sprecyzowane dyscypliny, opierające się zarówno na wyglądzie (stroju, makijażu, budowie ciała), jak i na ruchach (Runway i ruchy voguingowe). Występ zawodników jest więc konceptem, do którego podchodzi się bardzo szczegółowo. Najważniejszy w nim jest attitude, a więc pewne siebie nastawienie, pomysł i wyrażanie go całym sobą, dlatego też zdarza się, że trofea zgarnia uczestnik technicznie słabszy, który jednak swoim zachowaniem przekonuje publiczność i sędziów.

Voguing, jako taniec, dynamicznie ewoluował od momentu kształtowania się. Istnieją jego trzy style, w kolejności powstania – Old Way, New Way i Vogue Fem. Pierwszy z nich, do około 1990 roku jedyny, opiera się na symetrii, precyzji i linearności. Zainspirowany został przede wszystkim pozami modelek z Vogue’a, i stąd też tak właśnie nazwany, oraz egipskimi hieroglifami. Zasadniczo tańczony przez dwie osoby jednocześnie, które pojedynkowały się na ruchy. Prezentuje głównie statyczne pozy. New Way jest już znacznie płynniejszą i elastyczniejszą odmianą, stawiającą przede wszystkim na kontrolę ramion. Bezpośrednio wywodzący się z niego Vogue Fem nazwę zaczerpnął od francuskiego wyrazu femme, czyli kobieta, ma więc na celu prezentowanie damskich ruchów do granicy przerysowania i dramaturgii. Powstały w okolicach 1995 roku styl składa się z pięciu elementów, którymi są duckwalk (inspirowany chodem kaczki sposób poruszania się na ugiętych kolanach, kucając), catwalk (również sposób chodzenia, bardzo kobiecy, przerysowany, inspirowany modelkami na wybiegu), hands (przedstawienie historii za pomocą skomplikowanego i dynamicznego ruchu rąk), floorwork (ruchy i pozy wykonywane na poziomie ziemi) oraz spins and dips (obroty i upadanie na ziemię, najbardziej spektakularny element).

W konkurencjach, zależnie od dyscypliny, mogą brać udział osoby cispłciowe, transpłciowe, niezależnie od tożsamości płciowej drag queens i drag kings oraz tancerze. Przykładami konkretnych, sprecyzowanych kategorii są:

  • Femme Queen Realness – ukazywanie “cispłciowej” kobiecości,
  • Hands Performance – występ voguerów przedstawiających historię rękami,
  • Body – prezentowanie figur jak najbardziej zbliżonych do powszechnie przyjętych kanonów piękna; kategoria ta nie ma jednak nic wspólnego z seksualizacją ciał uczestników,
  • Face – kategoria dla osób z “naturalnie ładną twarzą”
  • Butch Queen Vogue Fem – kategoria dla butch queens, w której prezentują swoje umiejętności tańczenia Vogue Fem. Ballroomowy język bywa dwuznaczny, przykładowo termin butch queen oznacza zarówno drag queen prezentującą męskość, jak i geja łączącego w swoim zachowaniu cechy męskie i kobiece. W tej konkurencji butch queen musi prezentować “heteroseksualną” męskość.

Kategorie mogą być też naprawdę bardzo konkretne, jak na przykład Woman going to prom realness czy Male wall street worker realness.

Nazwy kategorii ściśle związane są z językiem ballroomowym, który między innymi za sprawą RuPaul’s Drag Race przenika do mainstreamu. Sama Ru w każdym odcinku prezentuje temat pokazu słowami category is, nagrała też piosenkę o takim tytule. Wyrażenie to pada też w czołówce Pose, serialu rozgrywającego się na przełomie lat 80. i 90. w Nowym Jorku, którego głównymi bohaterami są uczestnicy drag balów. Choć na odbywających się po dziś dzień imprezach zawodnicy startują w kategoriach, ich osobowości oraz prezentowana przez nich sztuka wymyka się wszelkim schematom.



Tekst: Marta Drzewiecka